Bazylika św. Anny

Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej

Klasztor Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej

Matka Boża Kodeńska
koronowana
15 sierpnia 1723 roku

data nadania tytułu
bazyliki mniejszej 
19 maja 1973 roku 


Diecezja Siedlecka

Wieś Kodeń położona jest na Podlasiu, 20 km na południe od Terespola. Parafia została erygowana w 1518 roku. Od 3 października 1927 roku prowadzona jest przez misjonarzy oblatów. Na miejscu pierwszego drewnianego kościoła pw. św. Anny z XVII wieku stanęła w następnym stuleciu murowana świątynia z wieżą.
W XVII wieku polski magnat Mikołaj Sapieha, pan na Kodniu gdy ciężko zachorował postanowił pojechać do Rzymu z nadzieją na wyzdrowienie. Papież Urban VIII przyjął go na audiencji w prywatnej kaplicy papieskiej. Wówczas to uwagę magnata przykuł obraz Matki Boskiej de Guadelupe. Sapieha, uleczony z choroby po modlitwach przed tym wizerunkiem, poprosił papieża o jego podarowanie. Ten oczywiście odmówił. Owładnięty kompletną manią zdobycia obrazu Sapieha przekupstwem skłonił zakrystiana do jego bezczelnej kradzieży i zabrawszy dzieło uciekł z Italii. Kiedy kościół zamieniono na cerkiew, przechowywano go na Jasnej Górze a w 1927 został ponownie sprowadzony do Kodnia. Paweł Sapieha, wojewoda nowogródzki, w 1518 ufundował parafię rzymsko-katolicki pw. Św. Ducha, zaś około roku 1530 wybudował cerkiew zamkową pod tym samym wezwaniem. Miasto słynęło z handlu zbożem i drewnem spławianych Bugiem. Było centrum dóbr kodeńskich z zamkiem obronnym, zbrojownią miejską, przystanią, warsztatami szkutniczymi i portem rzecznym. W 1599 roku Mikołaj Sapieha, wojewoda Witebski, ufundował drewniany kościół pw. św. Anny w pobliżu obecnego i w testamencie z tegoż roku polecił się w nim pochować.
Obecny kosciół, murowany wzniesiony był w latach 1620–1624 kosztem Mikołaja Sapiehy, kasztelana wileńskiego i jego pierwszej żony Anny Jadwigi Wojnianki, konsekrowany w roku 1636. W roku 1680 pożar trawi świątynie, która zostaje odbudowa kosztem Władysława Sapiehy, wojewody trockiego. Wówczas odnowiono nagrobki, sprawiono pięć ołtarzy, ambonę, organy i liczne paramenty, przelano dzwon i położono posadzkę. Staraniem Jana Fryderyka Sapiehy, późniejszego kanclerza litewskiego, kościół w roku 1709 podniesiony do rangi kolegiaty. Poczyniono szeroko zakrojone inwestycje , m.in. odnowienie ołtarza głównego, budowa pięciu ołtarzy bocznych. Wykonano stalle i ławkę infułacką, epitafium Kazimierza Władysława Sapiehy i galerię 76 portretów męskich przedstawicieli rodu Sapiehów do kaplicy św. Krzyża. Obecnie w depozycie Zamku Królewskiego na Wawelu. Przemurowano chór muzyczny, a w roku 1712 ufundowano organy do kaplicy Matki Boskiej.
Pobudowano barokową fasadę z dwiema kaplicami po bokach kruchty, a na wieży umieszczono zegar sprowadzony z Gdańska. 15 VII 1723 staraniem Jana Fryderyka Sapiehy, bullą Innocentego XIII, cudowny obraz koronowany przez bpa łuckiego Stefana Rupniewskiego. W głównym ołtarzu cudowny obraz Matki Boskiej Kodeńskiej, manierystyczny, pocz. XVII wieku, malarska kopia rzeźby Matki Boskiej z Guadelupe, zasuwa wykonana 1719 przez złotnika warszawskiego Jana Gübschmana z wykorzystaniem sukienki, z 1660 roku fundacji Konstancji Sapieżyny. Sukienka trybowana ze srebrnej blachy, częściowo złocona. Na płaszczu Matki Boskiej i Dzieciątka owoce i kwiaty granatu w pionowych pasach. W tle rozbudowana gloria z obłoków, promieni, gwiazd i główek anielskich. Po bokach Marii dwa putta podtrzymujące rozwinięte zwoje z rytą inskrypcją z historią obrazu kodeńskiego.
Tabernakulum, zapewne 1722, w formie rozbudowanej glorii promienistej z gołębicą Ducha Św. i główkami anielskimi. Po powstaniu styczniowym w 1863 roku rząd carski skonfiskował dobra parafii kodeńskiej w 1865 roku i usunął pracujących tu kapłanów. Kościół św. Anny, św. Ducha i św. Wawrzyńca zostały z dniem 6 kwietnia 1875 r. przekazane na rzecz cerkwi prawosławnej. Tegoż roku prawosławni pozbawili świątynię św. Anny wyposażenia oraz zmieniony został kształt wież na świątyni na prawosławne kopuły. Dekretem z 25 maja 1927 roku parafię przejęli Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej.
Na szczególną uwagę zasługuje dawna prawosławna cerkiew zamkowa.  Wzniesiona została ok. 1530 z fundacji Pawła Sapiehy. Gdy Sapiehowie przeszli na katolicyzm, stała się kaplicą zamkową. Świątynia ma charakter obronny, gotycka z detalem wczesnorenesansowym. Przez wiele lat był tutaj przechowywany obraz Matki Boskiej Kodeńskiej przywieziony w 1630 z Rzymu przez Mikołaja Sapiehę. W 1805 roku w świątyni zaprzestano w odprawiać nabożeństw ze względu na zły stan techniczny obiektu. Po 1945 roku kościół Świętego Ducha stał się filią parafii św. Anny. Obecnie kaplica stanowi część drogi krzyżowej Kalwarii Kodeńskiej.
Dzięki staraniom ks.bpa Jana Mazura i Misjonarzy Oblatów M.N. kościół kodeński pw św. Anny otrzymał tytuł bazyliki mniejszej. Tytuł ten nadał papież Paweł VI kościołowi w Kodniu 19 maja 1973 roku.

Kaden_08.jpg
Kaden_04.jpg
Kaden_01.jpg
Kaden_02.jpg
Kaden_10.jpg
Kaden_11.jpg
Kaden_12.jpg
Kaden_03.jpg
Kaden_07.jpg
Kaden_06.jpg
Kaden_09.jpg
Kaden_15.jpg
Kaden_05.jpg
Kaden_14.jpg
Kaden_13.jpg